Derneğin Defter Tutma Esas ve Usûlleri ve Tutulacak Defterler
Madde 20 – Uygulanacak defter tutma esasları aşağıda gösterilmiştir:
Dernekte, “işletme hesabı esasına” göre defter tutulur. Ancak, yıllık brüt gelirin Dernekler Yönetmeliği’nin 31’inci maddesinde belirtilen haddi aşması durumunda, takip eden hesap döneminden başlayarak bilanço esasına göre defter tutulur.
Bilanço esasına geçilmesi durumunda, üst üste iki hesap döneminde yukarıda belirtilen haddin altına düşülürse, takip eden yıldan itibaren işletme hesabı esasına dönülebilir.
Yukarıda belirtilen hadde bağlı kalmaksızın Yönetim Kurulu kararı ile bilanço esasına göre defter tutulabilir.
Derneğin ticari işletme işletmesi durumunda, bu ticari işletme için ayrıca Vergi Usûl Kanunu hükümlerine göre defter tutulur.
Kayıt Usûlü
Madde 21 – Derneğin defter ve kayıtları, Dernekler Yönetmeliği’nde belirtilen usûl ve esaslara uygun olarak tutulur.
Tutulacak Defterler
Madde 22 – Dernekte aşağıda yazılı defterler tutulur.
a) İşletme hesabı esasında tutulacak defterler ve uyulacak esaslar aşağıdaki gibidir:
- Karar Defteri: Yönetim Kurulu kararları tarih ve numara sırasıyla bu deftere yazılır ve kararların altı, toplantıya katılan üyelerce imzalanır.
- Üye Kayıt Defteri: Derneğe üye olarak girenlerin kimlik bilgileri, derneğe giriş ve çıkış tarihleri bu deftere işlenir. Üyelerin ödedikleri giriş ve yıllık aidat miktarları da bu deftere işlenebilir.
- Evrak Kayıt Defteri: Gelen ve giden evrak, tarih ve sıra numarası ile bu deftere kaydedilir. Gelen evrakın asılları ve giden evrakın kopyaları dosyalanır. Elektronik posta yoluyla gelen veya giden evrak çıktısı alınmak suretiyle saklanır.
- İşletme Hesabı Defteri: Dernek adına alınan gelirler ve yapılan giderler açık ve düzenli olarak bu deftere işlenir.
Alındı Belgesi Kayıt Defteri, Envanter Defteri ile Demirbaş Defteri’nin tutulması zorunlu olmadığı için dernekçe tutulmayacaktır.
b) Bilanço esasında tutulacak defterler ve uyulacak esaslar aşağıdaki gibidir:
- (a) bendinin 1, 2 ve 3 numaralı alt bentlerinde kayıtlı defterler, bilanço esasında defter tutulması durumunda da tutulur.
- Yevmiye Defteri ve Büyük Defter: Bu defterlerin tutulma usûlü ile kayıt şekli, Vergi Usûl Kanunu ile bu Kanun’un Maliye Bakanlığı’na verdiği yetkiye istinaden yayımlanan Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğleri esaslarına göre yapılır.
Defterlerin Tasdiki
Madde 23 – Dernekte tutulması zorunlu olan defterler (Büyük Defter hariç), kullanmaya başlamadan önce il dernekler müdürlüğüne veya notere tasdik ettirilir. Bu defterlerin kullanılmasına sayfaları bitene kadar devam edilir ve defterlerin ara tasdiki yapılmaz. Ancak, bilanço esasına göre tutulan Yevmiye Defteri’nin kullanılacağı yıldan önce gelen son ayda, her yıl yeniden tasdik ettirilmesi zorunludur.
Gelir Tablosu ve Bilanço Düzenlenmesi
Madde 24 – İşletme hesabı esasına göre kayıt tutulması durumunda yıl sonlarında (31 Aralık), Dernekler Yönetmeliği Ek-16’da belirtilen “İşletme Hesabı Tablosu” düzenlenir. Bilanço esasına göre defter tutulması durumunda ise yıl sonlarında (31 Aralık), Maliye Bakanlığı’nca yayımlanan Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğleri esas alınarak bilanço ve gelir tablosu düzenlenir.
Derneğin Gelir ve Gider İşlemleri
Madde 25 – Gelir ve gider belgeleri:
Dernek gelirleri, Dernekler Yönetmeliği Ek-17’de örneği bulunan “Alındı Belgesi” ile tahsil edilir. Dernek gelirlerinin bankalar aracılığı ile tahsili hâlinde, banka tarafından düzenlenen dekont veya hesap özeti gibi belgeler alındı belgesi yerine geçer.
Dernek giderleri ise fatura, perakende satış fişi, serbest meslek makbuzu gibi harcama belgeleri ile yapılır. Ancak derneğin, Gelir Vergisi Kanunu’nun 94’üncü maddesi kapsamında bulunan ödemeleri için Vergi Usûl Kanunu hükümlerine göre gider pusulası; bu kapsamda bulunmayan ödemeleri için ise Dernekler Yönetmeliği Ek-13’te örneği bulunan “Gider Makbuzu” veya “Banka Dekontu” gibi belgeler harcama belgesi olarak kullanılır.
Dernek tarafından kişi, kurum veya kuruluşlara yapılacak bedelsiz mal ve hizmet teslimleri, Dernekler Yönetmeliği Ek-14’te örneği bulunan “Ayni Yardım Teslim Belgesi” ile yapılır. Kişi, kurum veya kuruluşlar tarafından derneğe yapılacak bedelsiz mal ve hizmet teslimleri ise Dernekler Yönetmeliği Ek-15’te örneği bulunan “Ayni Bağış Alındı Belgesi” ile kabul edilir.
Bu belgeler; Ek-13, Ek-14 ve Ek-15’te gösterilen biçim ve ebatta, müteselsil seri ve sıra numarası taşıyan, kendinden karbonlu elli (50) asıl ve elli (50) koçan yaprağından meydana gelen ciltler veya elektronik sistemler ve yazı makineleri aracılığıyla yazdırılacak form ya da sürekli form şeklinde bastırılır. Form veya sürekli form şeklinde bastırılacak belgelerin belirtilen nitelikte olması zorunludur.
Alındı Belgeleri
Madde 26 – Dernek gelirlerinin tahsilinde kullanılacak “Alındı Belgeleri” (Dernekler Yönetmeliği Ek-17’de gösterilen biçim ve ebatta) Yönetim Kurulu kararıyla matbaaya bastırılır.
Alındı belgelerinin bastırılması ve kontrolü, matbaadan teslim alınması, deftere kaydedilmesi, eski ve yeni saymanlar arasında devir teslimi ve alındı belgesi ile dernek adına gelir tahsil edecek kişi veya kişiler tarafından bu alındı belgelerinin kullanımına ve toplanan gelirlerin teslimine ilişkin hususlarda Dernekler Yönetmeliği’nin ilgili hükümlerine göre hareket edilir.
Yetki Belgesi
Madde 27 – Dernek adına gelir tahsil edecek kişi veya kişiler, yetki süresi de belirtilmek suretiyle Yönetim Kurulu kararı ile tespit edilir. Gelir tahsil edecek kişilerin açık kimliği, imzası ve fotoğraflarını ihtiva eden, Dernekler Yönetmeliği Ek-19’da örneği bulunan “Yetki Belgesi” dernek tarafından iki nüsha olarak düzenlenerek dernek Yönetim Kurulu Başkanı’nca onaylanır. Yönetim Kurulu asıl üyeleri yetki belgesi olmadan gelir tahsil edebilir.
Yetki belgelerinin süresi Yönetim Kurulu tarafından en çok bir (1) yıl olarak belirlenir. Süresi biten yetki belgeleri birinci fıkraya göre yenilenir. Yetki belgesinin süresinin bitmesi veya adına yetki belgesi düzenlenen kişinin görevinden ayrılması, ölümü, işine veya görevine son verilmesi gibi hâllerde verilmiş olan yetki belgelerinin dernek Yönetim Kurulu’na bir hafta içinde teslimi zorunludur. Ayrıca, gelir toplama yetkisi Yönetim Kurulu kararı ile her zaman iptal edilebilir.
Gelir ve Gider Belgelerinin Saklanma Süresi
Madde 28 – Defterler hariç olmak üzere, dernek tarafından kullanılan alındı belgeleri, harcama belgeleri ve diğer belgeler; özel kanunlarda belirtilen süreler saklı kalmak üzere, kaydedildikleri defterlerdeki sayı ve tarih düzenine uygun olarak beş (5) yıl süreyle saklanır.
Beyanname Verilmesi
Madde 29 – Derneğin, bir önceki yıla ait faaliyetleri ile gelir ve gider işlemlerinin yıl sonu itibarıyla sonuçlarına ilişkin, Dernekler Yönetmeliği Ek-21’de sunulan “Dernek Beyannamesi”, dernek Yönetim Kurulu tarafından onaylandıktan sonra, her takvim yılının ilk dört (4) ayı içinde dernek başkanı tarafından ilgili mülki idare amirliğine verilir.
Bildirim Yükümlülüğü
Madde 30 – Mülki amirliğe yapılacak bildirimler şunlardır:
a) Genel Kurul Sonuç Bildirimi
Olağan veya olağanüstü Genel Kurul toplantılarını izleyen otuz gün içinde, Yönetim ve Denetim Kurulları ile diğer organlara seçilen asıl ve yedek üyeleri içeren, Dernekler Yönetmeliği Ek-3’te sunulan “Genel Kurul Sonuç Bildirimi” mülki idare amirliğine verilir. Genel kurul toplantısında tüzük değişikliği yapılması hâlinde; genel kurul toplantı tutanağı, tüzüğün değişen maddelerinin eski ve yeni şekli, her sayfası Yönetim Kurulu üyelerinin salt çoğunluğunca imzalanmış dernek tüzüğünün son şekli, bu fıkrada belirtilen süre içinde ve bir yazı ekinde mülki idare amirliğine verilir.
b) Taşınmazların Bildirilmesi
Derneğin edindiği taşınmazlar, tapuya tescilinden itibaren otuz gün içinde, Dernekler Yönetmeliği Ek-26’da sunulan “Taşınmaz Mal Bildirimi” doldurulmak suretiyle mülki idare amirliğine bildirilir.
c) Yurt Dışından Yardım Alma Bildirimi
Dernek tarafından yurt dışından yardım alınacak olması durumunda, yardım alınmadan önce, Dernekler Yönetmeliği Ek-4’te belirtilen “Yurt Dışından Yardım Alma Bildirimi” doldurularak mülki idare amirliğine bildirimde bulunulur.
Nakdi yardımların bankalar aracılığıyla alınması ve kullanılmadan önce bildirim şartının yerine getirilmesi zorunludur.
d) Kamu Kurum ve Kuruluşları ile Birlikte Yürütülen Ortak Projelerle İlgili Bildirim
Derneğin görev alanına ilişkin konularda kamu kurum ve kuruluşları ile yürüttüğü ortak projelerle ilgili olarak yapılan protokol ve projenin örneği, Dernekler Yönetmeliği Ek-23’te gösterilen “Proje Bildirimi”ne eklenerek, protokol tarihini izleyen bir (1) ay içinde Ankara Valiliği’ne verilir.
e) Değişikliklerin Bildirilmesi
Derneğin yerleşim yerinde meydana gelen değişiklik, Dernekler Yönetmeliği Ek-24’te belirtilen “Yerleşim Yeri Değişiklik Bildirimi”; Genel Kurul toplantısı dışında dernek organlarında meydana gelen değişiklikler ise Dernekler Yönetmeliği Ek-25’te belirtilen “Dernek Organlarındaki Değişiklik Bildirimi” doldurulmak suretiyle, değişikliği izleyen otuz (30) gün içinde mülki idare amirliğine bildirilir.
Dernek tüzüğünde yapılan değişiklikler de, tüzük değişikliğinin yapıldığı Genel Kurul toplantısını izleyen otuz (30) gün içinde, Genel Kurul sonuç bildirimi ekinde mülki idare amirliğine bildirilir.
Derneğin İç Denetimi
Madde 31 – Dernekte Genel Kurul, Yönetim Kurulu veya Denetim Kurulu tarafından iç denetim yapılabileceği gibi, bağımsız denetim kuruluşlarına da denetim yaptırılabilir. Genel Kurul, Yönetim Kurulu veya bağımsız denetim kuruluşlarınca denetim yapılmış olması, Denetim Kurulu’nun yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Denetim Kurulu tarafından en geç yılda bir (1) defa derneğin denetimi gerçekleştirilir. Genel Kurul veya Yönetim Kurulu, gerek görülen hâllerde denetim yapabilir veya bağımsız denetim kuruluşlarına denetim yaptırabilir.
Derneğin Borçlanma Usulleri
Madde 32 – Dernek, amacını gerçekleştirmek ve faaliyetlerini yürütebilmek için ihtiyaç duyulması hâlinde Yönetim Kurulu kararı ile borçlanma yapabilir. Bu borçlanma, kredili mal ve hizmet alımı konularında olabileceği gibi nakit olarak da yapılabilir. Ancak bu borçlanma, derneğin gelir kaynakları ile karşılanamayacak miktarlarda ve derneği ödeme güçlüğüne düşürecek nitelikte yapılamaz.
Temsilcilik Açma
Madde 33 – Dernek, yurt içinde ve yurt dışında gerekli gördüğü yerlerde dernek faaliyetlerini yürütmek amacıyla Yönetim Kurulu kararıyla temsilcilik açabilir. Temsilciliğin adresi, Yönetim Kurulu kararıyla temsilci olarak görevlendirilen kişi veya kişiler tarafından o yerin mülki idare amirliğine yazılı olarak bildirilir. Temsilcilik, dernek Genel Kurulu’nda temsil edilmez.
Tüzüğün Ne Şekilde Değiştirileceği
Madde 34 – Tüzük değişikliği Genel Kurul kararı ile yapılabilir.
Genel Kurul’da tüzük değişikliği yapılabilmesi için Genel Kurul’a katılma ve oy kullanma hakkı bulunan üyelerin üçte iki çoğunluğu aranır. Çoğunluğun sağlanamaması sebebiyle toplantının ertelenmesi durumunda ikinci toplantıda çoğunluk aranmaz. Ancak, bu toplantıya katılan üye sayısı, Yönetim ve Denetim Kurulları üye tam sayısının iki (2) katından az olamaz.
Tüzük değişikliği için gerekli olan karar çoğunluğu, toplantıya katılan ve oy kullanma hakkı bulunan üyelerin oylarının üçte ikisidir. Genel Kurul’da tüzük değişikliği oylaması açık olarak yapılır.
Derneğin Borçlarından Sorumluluk
Madde 35 – Dernek borçlarından sorumluluk, derneğin malvarlığıyla sınırlıdır. Bu borçlardan dolayı üyeler sorumlu tutulamaz.
Derneğin Feshi ve Mal Varlığının Tasfiye Şekli
Madde 36 – Dernek Genel Kurulu her zaman derneğin feshine karar verebilir.
Genel Kurul’da fesih konusunun görüşülebilmesi için Genel Kurul’a katılma ve oy kullanma hakkı bulunan üyelerin üçte iki çoğunluğu aranır. Çoğunluğun sağlanamaması sebebiyle toplantının ertelenmesi durumunda ikinci toplantıda çoğunluk aranmaz. Ancak, bu toplantıya katılan üye sayısı, Yönetim ve Denetim Kurulları üye tam sayısının iki (2) katından az olamaz.
Fesih kararının alınabilmesi için gerekli olan karar çoğunluğu, toplantıya katılan ve oy kullanma hakkı bulunan üyelerin oylarının üçte ikisidir. Genel Kurul’da fesih kararı oylaması açık olarak yapılır.
Tasfiye İşlemleri
Madde 37 – Genel Kurulca fesih kararı verildiğinde, derneğin para, mal ve haklarının tasfiyesi, son Yönetim Kurulu üyelerinden oluşan tasfiye kurulunca yapılır. Bu işlemlere, feshe ilişkin Genel Kurul kararının alındığı veya kendiliğinden sona erme hâlinin kesinleştiği tarihten itibaren başlanır. Tasfiye süresi içinde bütün işlemlerde dernek adında “Tasfiye Hâlinde Teknoloji, İlaç ve Yerli Sanayi Topluluğu Kümelenmesi Derneği” ibaresi kullanılır.
Tasfiye Kurulu, mevzuata uygun olarak derneğin para, mal ve haklarının tasfiye işlemlerini baştan sonuna kadar tamamlamakla görevli ve yetkilidir. Bu kurul, önce derneğin hesaplarını inceler. İnceleme esnasında derneğe ait defterler, alındı belgeleri, harcama belgeleri, tapu ve banka kayıtları ile diğer belgelerin tespiti yapılarak varlık ve yükümlülükleri bir tutanağa bağlanır.
Tasfiye işlemleri sırasında derneğin alacaklılarına çağrıda bulunulur ve varsa malları paraya çevrilerek alacaklılara ödenir. Derneğin alacaklı olması durumunda alacaklar tahsil edilir. Alacakların tahsil edilmesi ve borçların ödenmesinden sonra kalan tüm para, mal ve haklar, Genel Kurul’da belirlenen yere devredilir. Genel Kurul’da devredilecek yer belirlenmemişse, derneğin bulunduğu ildeki amacına en yakın ve fesih edildiği tarihte en fazla üyeye sahip derneğe devredilir.
Tasfiyeye ilişkin tüm işlemler tasfiye tutanağında gösterilir ve tasfiye işlemleri, mülki idare amirliklerince haklı bir nedene dayanılarak verilen ek süreler hariç, üç (3) ay içinde tamamlanır.
Derneğin para, mal ve haklarının tasfiye ve intikal işlemlerinin tamamlanmasını müteakip, tasfiye kurulu tarafından durumun yedi (7) gün içinde bir yazı ile dernek merkezinin bulunduğu yerin mülki idare amirliğine bildirilmesi ve bu yazıya tasfiye tutanağının eklenmesi zorunludur.
Derneğin defter ve belgelerini, Tasfiye Kurulu sıfatıyla son Yönetim Kurulu üyeleri saklamakla görevlidir. Bu görev, bir Yönetim Kurulu üyesine de verilebilir. Bu defter ve belgelerin saklanma süresi beş (5) yıldır.
Hüküm Eksikliği
Madde 38 – Bu tüzükte belirtilmemiş hususlarda Dernekler Kanunu, Türk Medeni Kanunu ve bu kanunlara atfen çıkarılmış olan Dernekler Yönetmeliği ile ilgili diğer mevzuatın dernekler hakkındaki hükümleri uygulanır.
Bu tüzük 39 (otuz dokuz) maddeden ibarettir.